27 grudnia świętujemy 107. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego, jednego z nielicznych w historii naszego kraju udanych zrywów niepodległościowych. Tego dnia o godz. 16:40, w całej Wielkopolsce zostaną uruchomione syreny alarmowe.
27 grudnia 1918 roku wybuchło Powstanie Wielkopolskie – zwycięski zryw niepodległościowy, który odegrał kluczową rolę w powrocie Wielkopolski do odrodzonej Rzeczypospolitej. Był on wyrazem wielkiego patriotyzmu, odwagi, determinacji i odpowiedzialności za los Ojczyzny. Powstanie Wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu, a kluczowe wydarzenia, takie jak atak na Hotel Bazar, rozpoczęły się około godziny 16:40 (czyli 4:40 po południu), kiedy to zaczęto zdobywać budynek, co symbolicznie dało początek zrywu, który doprowadził do wyzwolenia Wielkopolski.
Rok 1914 rozpoczął się zamachem na następcę tronu Franciszka Ferdynanda. Miesiąc później w wyniku sojuszy zawartych między dwoma blokami wojskowymi, wybucha najbardziej od czasów wojen napoleońskich niszczycielki konflikt. W ciągu czterech lat zginęło 9,5 miliona żołnierzy. 11 listopada 1918 r. kończy ten krwawy konflikt. Upadają stare monarchie i powstają nowe państwa narodowe.
27 grudnia 1918 r. wybuchło Powstanie Wielkopolskie. Dzień wcześniej 26 grudnia, w drodze do Warszawy, w Poznaniu zatrzymał się, owacyjnie witany na dworcu Ignacy Jan Paderewski.
Polacy zorganizowali uroczystości narodowe. To nie spodobało się Niemcom, którzy urządzili przemarsz swoich oddziałów przez miasto. Doszło do utarczek pomiędzy Niemcami a Polakami, które przekształciły się w walki powstańcze. Powstanie Wielkopolskie objęło całą Prowincję Poznańską. Powstańcy opanowali większość Prowincji, z wyjątkiem niektórych północnych i południowo-zachodnich obszarów. Powstanie zakończyło się 16 lutego 1919 r. podpisaniem rozejmu w Trewirze, a Wielkopolska została wyzwolona spod władzy niemieckiej. Pomimo rozejmu walki powstańcze trwają dalej. W powstaniu zginęło 2289 powstańców a 6000 odniosło rany. Straty niemieckie były niższe i wynosiły 1240 zabitych. Dzięki ogromnemu poświęceniu powstańców udało się połączyć Wielkopolskę z odradzającą się Polską.
Niech pamięć o powstańcach wielkopolskich zawsze będzie w naszych sercach, a ich męstwo i odwaga niechaj inspirują kolejne pokolenia Polaków i Polek.
Początek Powstania Wielkopolskiego! W godzinach popołudniowych w Poznaniu wybuchły walki. Jeden z pierwszych ataków nastąpił na Prezydium Policji.
Głównym celem było wykorzystanie rozprzężenia w armii i administracji niemieckiej, spowodowanego porażką w wojnie i wybuchem rewolucji w Niemczech, do sparaliżowania oporu zaborcy wobec wystąpienia zbrojnego strony polskiej – a następnie przyłączenia regionu do odradzającej się Rzeczypospolitej.
Z kim walczyli Polacy w powstaniu wielkopolskim?
Powstanie wielkopolskie – powstanie polskich mieszkańców Prowincji Poznańskiej przeciwko niemieckiej Republice Weimarskiej, toczące się na przełomie lat 1918–1919. Polacy domagali się powrotu ziem pozostających pod zaborem pruskim w obrębie Prowincji Poznańskiej do Polski, umacniającej już w tym czasie niepodległość.
Powstanie Wielkopolskie 1918-1919 trwało 52 dni, rozpoczynając się 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu, a formalnie zakończyło się podpisaniem rozejmu w Trewirze 16 lutego 1919 roku, co doprowadziło do przyłączenia Wielkopolski do odradzającej się Polski.
Początek: 27 grudnia 1918 r. (przybycie Ignacego Jana Paderewskiego).
Zakończenie (faktyczne): W połowie 1919 r., po zwycięskich walkach.
Zakończenie (formalne): Podpisanie rozejmu w Trewirze 16 lutego 1919 r.
Dowódcami Powstania Wielkopolskiego byli dwaj generałowie: Stanisław Taczak, który był pierwszym dowódcą, a następnie głównodowodzącym sił powstańczych, oraz Józef Dowbor-Muśnicki, który przejął dowództwo w styczniu 1919 roku i poprowadził Armię Wielkopolską do zwycięstwa.
Stanisław Taczak: Pierwszy dowódca Powstania Wielkopolskiego, objął dowództwo w grudniu 1918 r. i był kluczowy w początkowej fazie organizacji sił.
Józef Dowbor-Muśnicki: Doświadczony generał, który od 16 stycznia 1919 r. dowodził nowo utworzoną Armią Wielkopolską, reorganizując ją i prowadząc do zwycięstwa nad Niemcami, co było kulminacją powstania.
Pierwszą oficjalną ofiarą śmiertelną Powstania Wielkopolskiego, która zginęła 27 grudnia 1918 r., jest Franciszek Ratajczak, działacz niepodległościowy i dowódca plutonu, poległy podczas walk w Poznaniu. Jednakże badania historyczne wskazały również na postać Jana Mertki, który zginął tego samego dnia, ale w Przygodzicach, co jest często uznawane za najwcześniejszy śmiertelny przypadek związany z wybuchem powstania, co jest przedmiotem badań historycznych.
Franciszek Ratajczak: Uważany za pierwszą ofiarę poległą w samym Poznaniu, podczas walk o zdobycie lotniska Ławica, stając się symbolem heroizmu powstańców w stolicy Wielkopolski.
Jan Mertka: Odnaleziono akt zgonu potwierdzający jego śmierć 27 grudnia 1918 w Przygodzicach, co czyni go jedną z pierwszych, jeśli nie pierwszą, ofiarą śmiertelną powstania w szerszym kontekście.
Obaj polegli 27 grudnia 1918, który jest uznawany za dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.
Powstanie Wielkopolskie (1918-1919) zakończyło się sukcesem militarnym i politycznym, prowadząc do włączenia większości Wielkopolski do odrodzonej II Rzeczypospolitej, co było kluczowe dla kształtowania jej granic i umocnienia państwowości. Powstanie to, będąc zwycięskim zrywem i ukoronowaniem dążeń do niepodległości, udowodniło możliwość wygranych powstań, wzmocniło polską administrację na tych terenach i przyczyniło się do unifikacji ziem polskich.
Poznań był pod panowaniem pruskim i niemieckim przez ponad 125 lat, od II rozbioru Polski w 1793 r. do 1918 r. (z przerwą na Wielkopolskie Powstanie 1918-1919 r.), kiedy to powrócił do Polski. Okres ten zakończył się ostatecznie po I wojnie światowej i Powstaniu Wielkopolskim, choć miasto jeszcze w 1910 roku było stolicą Prowincji Poznańskiej.
1793 – 1918: Poznań (jako Posen) był częścią Prus/Cesarstwa Niemieckiego. Okres ten trwał ponad 125 lat.
1918 – 1919: Po I Wojnie Światowej, miasto na krótko stało się częścią Wolnego Państwa Pruskiego, ale dzięki Powstaniu Wielkopolskiemu, wróciło do Polski w 1919 roku.
Główne skutki Powstania Wielkopolskiego:
Zwycięstwo i przyłączenie Wielkopolski do Polski: Powstańcom udało się wyzwolić znaczną część Wielkopolski, która na mocy Traktatu Wersalskiego (1919) i decyzji mocarstw została włączona do Polski, co było ogromnym sukcesem terytorialnym.
Ukoronowanie dążeń niepodległościowych: Powstanie było jednym z niewielu zwycięskich polskich powstań, co dało nadzieję na możliwość wygranej i udowodniło, że Polacy mogą sami decydować o swojej przyszłości.
Wzmocnienie państwowości: Powstanie zapoczątkowało proces unifikacji ziem polskich z różnych zaborów, a dobrze rozwinięta i zorganizowana Wielkopolska wniosła istotny wkład w odbudowę i rozwój II RP.
Znaczenie strategiczne: Zwycięstwo na zachodzie ułatwiło Polsce pozycję negocjacyjną podczas konferencji pokojowej w Paryżu, a decyzja Francji o uznaniu powstańców wzmocniła polskie roszczenia.
Rozwój militarny: Powstała Armia Wielkopolska, licząca ok. 70 tysięcy żołnierzy, była w stanie odeprzeć niemieckie ataki, a jej włączenie do sił Ententy umocniło pozycję Polski.
Wkład w rozwój kraju: Region Wielkopolski, jako cywilizacyjnie najlepiej rozwinięty i zorganizowany, odegrał kluczową rolę w gospodarce i rozwoju II RP.
Wzrost poczucia jedności: Zwycięstwo wzmocniło morale społeczeństwa i udowodniło, że konsekwentne dążenie do celu, oparte na pracy organicznej, może przynieść sukces.
Podsumowując, Powstanie Wielkopolskie było zwycięskim zrywem, który nie tylko przyniósł Polsce cenne terytoria, ale także umocnił jej pozycję międzynarodową i wewnętrzną, stając się symbolem sukcesu i zdolności Polaków do samostanowienia.
Reasumując: Powstanie Wielkopolskie było zwycięskim zrywem z lat 1918-1919 (27.12.1918 – 16.02.1919), który doprowadził do wyzwolenia Wielkopolski spod okupacji niemieckiej i włączenia jej do odrodzonej Polski, stając się jednym z nielicznych sukcesów militarnych w historii Polski, dowodzonym przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Wyróżniało się spontanicznym udziałem mieszkańców (cywilów, harcerzy, duchownych) oraz skutecznością, a jego skutkiem było przejęcie większości terenów zgodnie z Traktatem Wersalskim.
Kluczowe informacje:
Kiedy: Rozpoczęło się 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu, zakończyło 16 lutego 1919 roku.
Gdzie: Obejmowało całą Wielkopolskę.
Przyczyna: Chęć przyłączenia się do odrodzonej Rzeczypospolitej, opór przeciwko pruskiej władzy.
Bohaterowie: Oddziały powstańcze, w tym ochotnicy z całej Wielkopolski, dowodzone przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, z udziałem m.in. ppor. Franciszka Ratajczaka.
Skutki: Wyzwolenie regionu, włączenie go do Polski, sukces militarny i polityczny.
Ciekawostki i kontekst:
Zwycięski zryw: Jest to jedno z nielicznych powstań w historii Polski, które zakończyło się pełnym sukcesem.
Udział społeczności: W powstaniu brali udział wszyscy – od robotników i rolników, po księży, lekarzy, harcerzy, a nawet dzieci dostarczające meldunki.
Symboliczny początek: Zaczęło się od przyjazdu Ignacego Paderewskiego do Poznania i reakcji mieszkańców na manifestacje pruskie.
Oficjalne święto: Od 2021 roku obchodzony jest Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 27 grudnia.
Kluczowe informacje:
Kiedy: Rozpoczęło się 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu, zakończyło 16 lutego 1919 roku.
Gdzie: Obejmowało całą Wielkopolskę.
Przyczyna: Chęć przyłączenia się do odrodzonej Rzeczypospolitej, opór przeciwko pruskiej władzy.
Bohaterowie: Oddziały powstańcze, w tym ochotnicy z całej Wielkopolski, dowodzone przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, z udziałem m.in. ppor. Franciszka Ratajczaka.
Skutki: Wyzwolenie regionu, włączenie go do Polski, sukces militarny i polityczny.
Ciekawostki i kontekst:
Zwycięski zryw: Jest to jedno z nielicznych powstań w historii Polski, które zakończyło się pełnym sukcesem.
Udział społeczności: W powstaniu brali udział wszyscy – od robotników i rolników, po księży, lekarzy, harcerzy, a nawet dzieci dostarczające meldunki.
Symboliczny początek: Zaczęło się od przyjazdu Ignacego Paderewskiego do Poznania i reakcji mieszkańców na manifestacje pruskie.
Oficjalne święto: Od 2021 roku obchodzony jest Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 27 grudnia.
Oddajemy hołd wszystkim Bohaterom, wyrażając głęboki szacunek i wdzięczność za ich ofiarę i poświęcenie!
Pamiętamy!
Cześć i Chwała Bohaterom!
-
- CREATOR: gd-jpeg v1.0 (using IJG JPEG v62), quality = 75
